Türkiye kapitalizminin tarihi, aynı zamanda devlet görevlilerinin göz yumduğu bir takım kişi ya da şirketlerin yaptığı vurgunların da tarihidir. Fakat 2025 yılının başından itibaren bilindiği halde engellenmeyen son büyük vurgun, 16-17 Eylül 2026 günü patlak verdi. Ekonomi yönetiminin en tepesindekilerin karıştığı, büyüklüğü 200 milyar liraya ulaşan borsa dolandırıcılığının esas aktörleri, günler geçmesine rağmen hala tam olarak açıklanmadı.
Bu vurgun, Türkiye’de servet eşitsizliğinin ulaştığı derin boyutun yanı sıra “Türk tipi başkanlık sistemi” denilen yeni rejimin baştan aşağı yanlış, 10 yıl gibi kısa bir sürede yozlaşarak çürüdüğünü de ortaya koydu.
Oyun
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2018’de patlak veren döviz/borç krizi sonrası halka yaptığı çağrıda “yastık altı paralarını”, yani birikimlerini dolara değil yerli ve milli ekonomiyi güçlendirecek yatırımlarla değerlendirmelerini önermişti. Ayrıca bu, nas ilan edilen faizsiz kazancın bir yolu olarak sunuldu.
Söz konusu yatırımların yapıldığı yer İstanbul Borsası’dır (BİST). Halka arzı resmen kabul edilen şirketler, hisselerinin belli bir bölümünü borsada satışa sunuyor ve vatandaşlar da bunları satın alıyor. Şirketler değer kazandıkça yatırımcı da kâr payını alıyor. Borsada “oynayan” küçük yatırımcıların kazanmalarının yolu, BİST’in toplam olarak yükselmesine bağlıydı.
Milyonlarca kişi yüksek ya da düşük meblağlarıyla borsada oynuyor. Başkanlık rejimi altında bu sayı büyüdükçe büyüdü. Borsanın başarıları, genel ekonominin şahlanışı olarak sunuldu.
Fakat borsa fonları ve hisse senetleri kumar tipinde bir oyundur. Finans sermayesinin yoğunlaştığı bir avuç zenginlik, küçük yatırımcıların parasını her seferinde yutar. Bu, bazen piyasa ekonomisinin kaotik yapısı, kimi zaman ise örgütlü sermaye-yönetici gruplarının düzenbazlığı ile yapılabilir; son borsa vurgununda olduğu gibi.
Hasar
16-17 Eylül 2026 günü BİST’te 7 portföy şirketine ait 131 fon hakkında tasfiye kararı alındı. Çünkü bu 7 şirketten en büyüğü olan Tera, borç ödemelerini yapamaz hale geldi. Diğer şişirilmiş şirket Puzula’yı da batıştan birkaç gün önce alan Tera’yı 5 ayrı finans şirketi izledi.
Yaklaşık 455 bin yatırımcının fona girdiği ya da hisse senedi sahibi olduğu bu şirketlerde 200 milyar liraya yakın para, yatırımcıların cebinden alınıp bir avuç azınlığın cebine girmişti. SPK, tasfiye kararı aldığı sırada çalınan paranın büyük bölümü yurtdışına kaçırılmıştı.
Bu şirketlerin hisse senetlerinin değeri neredeyse sıfırlanırken genel BİST’teki tüm hisseler düşüşe geçti. İlk iki haftada vurgun ve toplam değer kaybı 90 milyar doları aştı. Bu çok büyük bir miktar. Kıyaslama açısından Türkiye’nin acil dış borç ödemesi 110 milyar dolar civarında, kabaca 3,5 trilyon lira.
Şu ana dek 1 milyon liranın altında para yatırmış olan 133 bin kişinin anaparaları ödendi. Geri kalanlara yapılan ödemeler hakkında çelişkili bilgiler var. Ancak şu kesin, çoğu kişi alması gereken miktarı alamayabilir. Bu konuda belirsizlik sürüyor. Uzmanlar, hak sahiplerinin binlerce dava açacağını ve bu davaların yıllarca süreceğini anlatıyor.
Ve bir buçuk ay geçmesine rağmen vurgunun artçıları, zaten krizde olan ekonomiyi daha çok bozdu; bu meseleyi bir koyup 100 almak isteyen borsa oyuncularından alıp halkın genelini etkileyecek hale getirdi. Ekonomiye güvensizlik had safhaya çıkarken yatırımlar durdu, ödemeler dengesi bozuldu. Bunun sonucu olarak bir dizi işletme kapanma sürecine girerken çok sayıda kişi işsiz kalacak. Patronların refleksi fiyatları artırmak olacak. Bu da fiyatların artış hızı demek olan enflasyonun yükselişini körükleyecek.
İktidar, başından beri iki şey söylüyor:
Bu vurgunu yapanların üzerine sonuna kadar gidilecek, hesap sorulacak.
Oluşan zarar kamu kaynaklarından yani vergilerimizden değil, söz konusu şirketler ve vurgunu yapanlardan tahsil edilecek.
Peki geçen sürede bu iki iddia hakkında neler yapıldı?
“Liste”
Vurgun hakkında sert açıklamalar yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, finans yönetiminde bir suç örgütünün işi olduğunu açıkça söyledi. Özellikle iktidar basınından bu kişilerin sayısına dair çeşitli rakamlar açıklanıyor. En son iddiaya göre büyük vurgunun pastasını 141 kişi paylaştı. Bunların arasında siyasi ve üst düzey bürokratlar olduğu söyleniyor.
Borsada işlem gören bazı hisselerin suni olarak büyütüldüğünü 2025 Şubat’ında bilen ve bir toplantıda açıklayan (buna rağmen önlemek için hiçbir şey yapmayan) Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kendisine kalsa bu listeyi açıklayacağını söyledi. Ekonomiden sorumlu birleştirilmiş iki bakanlığın tepesindeki isim, “birilerinin” bu listeyi açıklayabileceğini söyleyebildi.
Şu ana dek 117 kişi tutuklandı. Fon vurgunundan birinci derece sorumlu kurumlardan tutuklananlar şunlar:
– Muhammet Erişen (BDDK Başkan Yardımcısı)
– Mustafa Alper Taş (BDDK Uygulama 4. Daire Başkanı)
– Bilal Soysal (BDDK Uygulama 3. Daire Başkanı)
– Murat Yönaç (Eski BDDK Başkan Yardımcısı / Adil Katılım Bankası Genel Müdürü)
– Enver Usca (Eski SPK Başkan Vekili)
– Ercan Urkan (Eski SPK Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi Başkanı)
– Erman Çete (Eski SPK Daire Başkanı)
– Erkan Kilimci (Eski TCMB Başkan Yardımcısı)
– Korkmaz Enes Ergun (Eski Borsa İstanbul Genel Müdürü)
– Eren Yeşilyurt (Eski Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelirler Kontrolörü)
– Taha Çakmak (Eski Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik Genel Müdürü)
– Gürol Sami Özer (Eski Türkiye Sigorta Genel Müdür Yardımcısı)
– Mustafa Aksu (Eski Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı)
– Ertan Aydın (Eski Başbakanlık Başdanışmanı)
– Abdulkadir Özkan (Eski Başbakanlık Başdanışmanı / Eski OECD Daimi Temsilcisi – Büyükelçi)
Bu ülkeyi bir şirket gibi yönetmeyi esas alan başkanlık rejiminin atadığı bürokratlar ve en üst finans kurumları…
Sosyalist İşçi’nin başından beri yazdığı gibi bu bir kriz değil, vurgundur. Vurgun, başkanlık rejiminin yönetememe krizini had safhaya çıkarmıştır. Ekonomik kurumları baştan aşağı yozlaşmıştır. Bu yüzden o kadar parayı çalıp yarattıkları toplam zararı bize ödetmek isteyenlerin isimlerini henüz öğrenemiyoruz. Çünkü bu isimler belli ki ya AKP’li ya da tutuklanan şirket yöneticileri ve genel müdürleri gibi Cumhurbaşkanlığı’na yakın kimseler.
Fakat birinci derecede sorumlu olan eski ve yeni kurum yöneticilerine, Mehmet Şimşek’e dokunan yok.
Soyulanların arasındaysa çoğunlukla AKP seçmenleri olduğu tahmin ediliyor.
Yapı
Fon vurgununun yarattığı siyasi kriz, AKP’nin “reis” ve “dava” etrafında birleşmiş yekpare bir bütün değil, tam tersine çeşitli rakip fraksiyonlara ve çıkar gruplarına bölünmüş, kendi içinde kavgalı, dolayısıyla gittikçe güç kaybeden bir parti olduğunu ortaya koydu.
Bu durumun en açık örneği, AKP medyasındaki bölünmedeki iki taraftır. Bir taraf vurgunu, tıpkı 15 Temmuz girişimi gibi “dış güçlerin” bir müdahalesi olarak sunmaya kalktı. Ancak diğer taraf, tam tersine bunun kendi içlerindeki kişilerin de karıştığı bir organize soygun olduğunu savundu. An itibarıyla ikinci görüş ağırlık kazandı. Çünkü doğrudan bazı AKP’liler ve onların şirketleri de soyuldu.
Bu vurgunun 2021 yılında bir avuç para babası tarafından örgütlendiğini ve 12 kişilik gizli bir fon kurulduğunu, bu fona Tera adı altında borsada işlem yapma izni verildiğini, bu kişilerin düşük fiyattaki hisseleri satın alıp aslında varolmayan değerlere çıkardıklarını, bu büyümeden gözü kamaşan ve arkasında iktidar garantisi gören küçük yatırımcıların paralarını buraya akıttığını biliyoruz. Bunu sadece Mehmet Şimşek değil, küresel finans piyasasını yönlendiren global endekslerin yöneticileri de görüp BİST’i uyarmıştı.
Batan fonların tepesindekiler, bir takım ayrıcalıklı kişilere içeriden bilgi vererek ne zaman alıp ne zaman satacaklarını söylemiş ve paraları hep birlikte iç etmişti.
Bunlardan en ünlüsü ve henüz tek bilineni eski Aile Bakanı ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya, nereden elde ettiği belli olmayan 163 milyonu önemsiz ve değersiz bir şirketin hisselerine bir takım “siyasilerin” önerisiyle yatırmış, 5 ay gibi kısa bir sürede borsada oynayan eski bakan, tam da fonlara el konulmadan önce elindeki hisseleri en yüksek fiyattan elden çıkararak 2,2 milyar liralık bir servet elde etmiştir. O şimdi hapiste; sırf ibretlik olsun diye. Ama tek kişi olmadığı, çarpılan toplam meblağdan belli.
Asıl soru
Fon vurgununda adı geçen, parayı vuran ya da kaptıran kişilerin elinde toplanan milyonlar ve milyarlar, Türkiye’deki servet eşitsizliğinin vardığı seviyeyi ortaya koydu. Sadece maaş geliri olan birilerinin nasıl olur da bu kadar parası var? Bu kuşkusuz yasadışı kazanç, rüşvet ve yolsuzlukla mümkündür.
Yeni partili belediyeleri birer yolsuzluk yuvası ilan eden AKP iktidarı, boğazına kadar yolsuzluklara batmış durumda.
Sorun, şu an sessizce ne olacağını bekleyen borsada kaybeden yatırımcıların değil, hepimizin sorunudur.
Ücretlerimizden kesilen primlerle oluşan ve işsiz kaldığımızda maaş alacağımız İşsizlik Fonu da borsaya açıldığı için işçilerin cebinden çıkan para durduk yere değer kaybetti.
Vurguncuların yurtdışına kaçırdıkları paraların gelip “tövbe hesabına” yatırılmasını beklemek tam bir hayalcilik. Toplam zarar nasıl karşılanacak?
Biz işçilerin öncelikli talebi, fon vurgununun faturasının vergilerimizden, işsizlik fonumuzdan asla ödenmemesidir. Aynı zamanda tüm ücretler ve maaşlar gerçek enflasyon oranında artırılmalıdır.
2027 yılı bütçesi silaha, kapitalistlerin borç faizlerine ve vurguncuların yarattığı zarara değil; eğitime, sağlığa ve emekçinin yararına yapılmalıdır.
Fon vurgununun hesabını, zaten yoksulluğa ve işsizliğe mahkûm edilmiş olanlar sorabilir. Vurguncular için değil halk için bütçe talebi, sendikaların mücadele konusu olmalı.
