Dünyanın neresinde olursa olsun, yapılan sandık seçimlerinin sonucunu bir tarafın hepten yenilgisi, diğer tarafın da mutlak zaferi olarak okumak, siyaseti sadece sandıkta sınayan indirgemeci bir yaklaşım olur. 3 Kasım günü gerçekleşen ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin uğradığı ağır yenilgi de bir süredir aşırı sağa ve ırkçılığa karşı yan yana gelen kalabalıkların sokaklarda sabırla ördükleri bir örgütlenmenin, dayanışmanın ürünü olarak ortaya çıktı. 2025 New York Belediye seçimlerinde binlerce gönüllünün 3 milyonu aşkın kapıyı çalarak yürüttükleri kampanyanın Mamdani’yi göreve getirmesiyle başlayan dalganın devamı niteliğinde, milyonerlerin Cumhuriyetçilerin kampanyalarına akıttıkları milyarlarca dolarlık bağışlara rağmen Trump’ın yaşadığı bu yenilgi, değişim rüzgarının ilerlemeye devam ettiğini gösteriyor. Ekonomik kriz, gelir dağılımı uçurumu, güvencesizlik sorunlarını milliyetçilik, göçmen düşmanlığı, savaş politikaları üzerinden yaratılan atmosfer ile soğurarak güç devşiren aşırı sağın, birleşik ve örgütlü bir anti-faşist direniş karşısında yenilmesi, bir süredir başka ülkelerde de tanık olduğumuz mücadelelerin en güncel örneği. ICE ajanlarının sokak ortasında insanları öldürdüğü, Filistin topraklarında devam eden soykırımın zafer gibi sunulduğu, Epstein ifşalarına rağmen zenginler kulübünün kendine dokundurmadığı bir ortamda, savaş karşıtı, göçmenlerle dayanışan, No Kings yürüyüşlerinde sokakları dolduran milyonların itirazının sandıkta da karşılığını bulması, değişimin mümkün olduğunu göstermesi açısından oldukça moral verici. Hizmet Çalışanları Sendikası SEIU’nun Başkanı April Verrett’in, seçim sonrasında yaptığı açıklamada dile getirdiği gibi;
“Bu zafer kira ile ilaç parası arasında seçim yapmak zorunda kalan ailelere, ücreti geçimine yetmeyen işçilere ve sevdiklerini korumak için çırpınan göçmen ailelere ait.”
Fransa’da isyan!
Eylül ayından bu yana eşit koşullarda eğitim hakkı için sokakları, okulları işgal eden Fransa’daki öğrenci hareketi de bu mücadeleye omuz veren işçiler, aileler, sendikalar ile yarattığı değişim dalgasını henüz somut politik bir kazanıma dönüştürmüş olmasa da tüm dünyanın yakından izlediği bir birleşik mücadele örneği. Öğrencilerin itirazlarını sokağa taşımasıyla birlikte bu mücadeleye omuz veren sarı yelekliler, sendikalarla birlikte yüzbinlerce kişinin Fransa’nın farklı şehirlerinde yaptığı bu büyük eylemler, her zaman olduğu gibi hükümet tarafından “terörist, vandal” gibi sıfatlarla kriminalize edilmeye çalışılarak, düzenin ancak kendileri tarafından sağlanabileceği safsatasını devam ettirse de sokaktaki hareketin geri çekilmeye niyeti yok. Büyüyen mücadele, meselenin sadece fiziksel koşulları kötü olan okulların sorunlarının giderilmesi olmadığını bu eşitsizliğin sistematik, kasıtlı, kapitalizm ve savaş politikaları ile direkt bağlantılı bir mesele olduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor.
İspanya’da mülksüzleştirmeye direniş
İspanya’da ise mücadelenin merkezinde konut var. Ortalama kiranın 1.176 avroya, yani bir gencin ortalama aylık gelirinin neredeyse tamamına ulaştığı ülkede, turistik kiralamalar ve spekülasyon insanları evlerinden ve mahallelerinden sürüyor. Barselona’da bu öfkeyi yalnızca kiralar değil, kenti turistlere ve yatırımcılara pazarlayan politikalar da besliyor: Geçen yıl kente ve çevresine 26 milyonu aşkın ziyaretçi geldi. Madrid’de tahliye edilmek istenen 87 yaşındaki Maricarmen’in ölümü öfkeyi daha da büyüttü. 5 Ekim’de Barselona’da Kiracılar Sendikası’nın çağrısıyla, düzenleyicilere göre 120 bin kişi “konut için genel grev” talebiyle yürüdü. Eylem, kira artışlarına sınır getiren ve tahliyeleri durduran kararnamelerin sağcı Halk Partisi (PP), aşırı sağcı Vox ve Junts’ın oylarıyla mecliste reddedilmesinin hemen ardından geldi. Polis kalabalığı sert bir müdahaleyle dağıttı, 13 kişi gözaltına alındı. Ancak sokaktaki talep karşılıksız kalmadı: İspanya’nın en büyük iki sendikası CCOO ve UGT, 29 Kasım’daki erken seçimden önce, 11 Kasım’da konut ve ücretler için 24 saatlik genel greve çıkıyor.
Sırbistan otoriterden kurtuldu
25 Ekim gecesi Sırbistan seçimlerinde on dört yıllık Vučić iktidarını tarihe gömen mücadele ise, Fransa’daki öğrenci hareketinden de önce başlayan, sabırlı bir sokak direnişinin sonucu. 2024 yılında Novi Sad’da tren garının çatısının çökmesi nedeniyle 16 kişi hayatını kaybetti. Yolsuzluğun sebep olduğu bu ölümler için öğrenciler fakülteleri işgal etti, liseliler onlara katıldı. Hareket üniversitenin sınırlarında kalmadı. Öğretmen sendikaları, devlet elektrik şirketi EPS’in ve Belgrad toplu taşımasının işçileri, lityum madenciliğine karşı direnen köylüler de eylemlere katıldı. “Sırbistan mı mafya mı?” sorusu, iktidarın yolsuzluğunu herkesin gündelik hayatına bağladı. Yolsuzluklara karşı mücadele talebiyle meydanlara çıkan on binlerin, iki yıl süren bu ısrarlı ve birleşik mücadelesi sonucunda elde edilen sandık zaferi, değişimin mümkün olduğuna dair kararlılığı ve umudu büyüten bir mücadele örneği.
Almanya’da da aşırı sağın önü sandıkta kesildi. 20 Eylül’de yapılan Berlin seçimlerinde kira artışlarının sınırlandırılması, sosyal konut ve büyük konut şirketlerinin kamulaştırılması taleplerini merkezine koyan Sol Parti (Die Linke), yüzde 25,7 ile ilk kez birinci parti oldu. Partinin adayı Elif Eralp, 1980 darbesinin ardından Türkiye’den Almanya’ya sığınmak zorunda kalan sosyalist ve sendikacı bir ailenin kızı. Sosyal Demokratlar ve Yeşillerle hükümet kurmayı hedefleyen Eralp, şimdi Berlin belediye başkanlığına en yakın isim. Bir hafta sonra Aşağı Saksonya’da yapılan belediye başkanlığı seçimlerinin ikinci turunda ise AfD’nin üç adayının üçü de kaybetti. Aynı gün Mecklenburg-Vorpommern’de yüzde 38 ile birinci çıkan AfD, aşırı sağın henüz bertaraf edilmediğini hatırlatsa da Berlin, aşırı sağa karşı kazanmanın yolunun merkeze kaymaktan değil, kira ve geçim gibi gündelik hayatın sorunlarına sol bir yanıt vermekten geçtiğini bir kez daha gösterdi.
Hamam Böceklerinden Brezilya’ya mücadele sürüyor
Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Surya Kant’ın işsiz gençleri ve aktivistleri “toplumun parazitleri” ve “hamam böcekleri” olarak nitelendirmesinin ardından mayıs ayında yükselen öfke; işsizliğe, eğitim sistemindeki usulsüzlüklere ve artan gelecek kaygısına karşı başlatılan hiciv ve protesto odaklı kitlesel bir gençlik hareketi olan Hamam Böceği Hareketi’ni yarattı. Polisin sert müdahalelerine rağmen terk edilmeyen sokaklardaki ısrarlı mücadele sonucunda, Hindu milliyetçisi Modi hükümetinin eğitim bakanı temmuz ayında istifa etmek zorunda kaldı. Aynı hareket şimdi de seçmen listelerinden 130 milyondan fazla kişinin silinmesi gündemiyle sokaklarda. Ekim ayında Delhi’de 2 binden fazla kişi gözaltına alındı, hareketin liderleri tutuklandı, trenler iptal edildi, mobil internet kesildi. Serbest kalan liderler yeniden sokak çağrısı yaptı. Mücadele devam ediyor.
Ekim ayında Brezilya’da yapılan seçimlerde, ABD Başkanı Donald Trump’ın “çok büyük” bir zafer olarak nitelendirdiği ilk turda Lula da Silva iki milyondan fazla oy geride olmasına rağmen, sokaklarda ve sosyal medyada büyüyen seferberlik ikinci turu çevirdi. Zafer kutlamalarında yükselen ses, darbe girişiminden 27 yıl hüküm giyen Jair Bolsonaro’ya yönelik “Af yok!” sloganı oldu.
Sırbistan’dan Brezilya’ya, Berlin’den Barselona’ya bu örneklerin ortak noktası açık: Aşırı sağı geriletenler, sandık günü kendiliğinden ortaya çıkan bir öfke değil; fakülte işgalleriyle, kiracı sendikalarıyla, grevlerle, kapı kapı dolaşan gönüllülerle aylarca, yıllarca örülen örgütlü mücadeleler. Sandık zaferleri bu mücadelenin sonu değil, yeni bir başlangıcı. Lula sağcı bir Kongre ile yönetecek, Trump yerinde duruyor, Fransa’da Le Pen anketlerde önde. Kazanımları korumanın yolu, sokağı sandığa devredip evlere çekilmek değil, bu zaferleri mümkün kılan dayanışma ağlarını ve birleşik mücadeleyi büyütmeye devam etmek.
