Donald Trump, geçen yılın ocak ayında Beyaz Saray’a geri döndüğünde büyük bir kumar oynadı ve büyük kaybetti. Göçmenlere karşı ICE (Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza) eliyle ölümcül avlar başlattı, Elon Musk’ın DOGE (Hükümet Verimliliği Departmanı) ile giriştiği yıkıcı hamlelere onay verdi, İran’la başarısızlıkla sonuçlanan bir savaş başlattı ve Washington’ı kendi ihtişamını yücelten, altın kaplama bir anıta dönüştürmeye çalıştı.
Bunun ödülü, Demokratların elde ettiği ezici zaferler oldu. Belki de en dikkat çekici olanları, uzun zamandır Cumhuriyetçilerin kalesi (adeta “cepte” gördükleri bir bölge) olan Teksas’ta yaşandı. Demokratlar eyalet genelindeki tüm oylamaları kazandı; kendisini “ekonomik popülist” olarak tanımlayan Latin kökenli Gina Hinojosa ise vali seçildi. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ilçelerin büyük çoğunluğu Demokratlar tarafına kaydı.
Cumhuriyetçilerin yaşadığı hezimet, ilginç ancak birbirinden oldukça farklı iki soruyu beraberinde getiriyor: Uzun vadeli sonuçlar neler olacak? Ve Trump’ın kendisi nasıl bir tepki verecek? İlk soruya değinecek olursak, oy dağılımı dikkat çekici. New York Times’a göre, “ırk, yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi fark etmeksizin, ülke genelindeki tüm demografik gruplardan seçmenler yeniden Demokrat Parti’ye yöneldi; böylece 2024’te Cumhuriyetçilere doğru yaşanan geniş çaplı destek kayması tersine dönmüş oldu.”
İki grup özellikle dikkat çekici. Hispanikler 2024’te Trump’a yönelmişlerdi, ancak bu kez Demokratlara geri döndüler; aradaki fark toplamda 28 yüzde puanı oldu. New York Times’a göre, “üniversite diploması olmayan beyaz seçmenler, 2016 seçimlerinde Cumhuriyetçilere yönelmelerinden bu yana Trump’ın tabanının belkemiğini oluşturuyor.” Gazete, “Dün gece, üniversite diploması olmayan beyaz işçi sınıfı seçmenleri, üniversite mezunu beyaz seçmenlere kıyasla daha fazla sola kaydı,” diye ekliyor.
Gillian Tett, Financial Times’ta şu yorumda bulundu: “’Mavi dalgayı anlamlandırmanın bir yolu, onun zenginlerin sıradan çalışanların zararına kazanç sağladığı ‘K-şekilli’ bir ekonomide, seçkinlere yöneltilmiş popülist bir öfke çığlığı olduğunu görmektir.”
Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasındaki gidip gelmeler, kapitalizmin başarısızlığının seçmenler nezdinde yarattığı artan istikrarsızlığın bir göstergesidir. Benzer bir durumu Britanya’da da görüyoruz: 2019’da Muhafazakârların -Tory- ezici zaferi, 2024’te İşçi Partisi’nin ezici zaferi ve ardından Keir Starmer’a yönelik desteğin hızla çöküşü. Demokratların liderliği de tıpkı Starmer gibi, neoliberal emperyalizm kalıbına göre şekillenmiştir. Şu an Kongre’yi onlar kontrol ediyor. Eğer işleri ellerine yüzlerine bulaştırırlarsa, ibre yeniden Cumhuriyetçilere dönebilir; belki de 2028’de yapılacak bir sonraki başkanlık seçimlerinde.
Bununla birlikte, bu ara seçimlerde kalıcı olması muhtemel çok önemli bir değişiklik daha var. Seçimler, İsrail yanlısı en güçlü lobi kuruluşu olan AIPAC (Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi) için tam bir felaket oldu. Söz konusu kuruluş, geçmişte her iki büyük partideki siyasetçiler üzerinde muazzam bir etkiye sahipti.
Ancak bu kez, Filistin yanlısı adayları “antisemit” olarak damgalayıp etkisiz hale getirme çabaları tam bir başarısızlıkla sonuçlandı. Michigan’da Abdul El-Sayed, AIPAC’in onu mağlup etmek için harcadığı devasa miktardaki paraya rağmen eyalet senatosuna seçilen ilk Müslüman oldu. Bu durum, Gazze’deki soykırımın yol açtığı küresel bilinç değişiminin bir örneği; söz konusu değişim, özellikle ABD’deki Yahudiler arasında kayda değer bir biçimde öne çıkmakta.
Peki, Trump nasıl bir tepki verecek? ICE (Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza) baskınlarının faşist mimarı Stephen Miller’ı Beyaz Saray özel kalem müdürü olarak görevlendirmesi, onun tarzını yansıtan tipik bir hamle. Yazar Deborah Friedell’in ifadesiyle Trump’ın yöntemi şudur: “İnkâr et, karşı saldırıya geç, zafer ilan et.” Trump, kaybettiğini kabul etmek zorunda kalmadığı sürece, kaybetmeye katlanabileceğini keşfetti.
Bu durum, Trump’ın İran’a karşı yeni bir saldırı düzenleme tehdidini hayata geçireceği anlamına mı geliyor? ABD ordusunun Körfez çevresindeki yığınağı devam ediyor. Orta Doğu uzmanı Alastair Crooke, Trump’ı “elinde dolu bir silah olan, görev süresinin sonuna gelmiş bir lider -topal ördek-” olarak tanımlıyor. Tetiği çekebilir.
Ancak ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilecek herhangi bir saldırının, iyi donanımlı ve son derece motive İran rejimini devirme ya da silahsızlandırma konusunda başarılı olması pek olası görünmüyor. Bu durum aynı zamanda Cumhuriyetçiler arasındaki bölünmeleri de derinleştirecektir; nitekim Başkan Yardımcısı J. D. Vance, uğradıkları yenilginin sorumlusu olarak şimdiden savaşı işaret etti. Yeniden alevlenecek bir çatışma süreci, büyük olasılıkla ABD’nin Batı Asya üzerindeki hegemonyasının çöküşünü hızlandıracaktır.
Gideon Rachman’ın yine Financial Times’ta hüzünlü bir tonla ifade ettiği gibi, “böylesi bir değişim, Orta Doğu’daki güç dengelerini kökten değiştirebilir; bir yandan Avrupalı müttefikleri tedirgin ederken, diğer yandan Çin’e hem Asya’da hem de dünyanın geri kalanında yeni fırsatlar sunabilir.” Trump, Amerika’yı yeniden büyük kılmak yerine, ABD emperyalizminin çöküşünü hızlandırıyor.
