Keir Starmer’in beceriksiz, sevimsiz ve sağcı olduğunu herkes biliyor. İşçi Partisi’nin İngiltere yerel, İskoçya ve Galler seçimlerindeki ağır yenilgisine ilk tepkisinin Gordon Brown ve Harriet Harman’ı “özel elçiler” olarak atamak olması semboliktir. Starmer, sırasıyla parti lideri ve yardımcı lider olarak son İşçi Partisi hükümetinin Haziran 2010 genel seçimindeki yenilgisine başkanlık etmiş iki kişiye başvurdu.
Harman, Yeni İşçi Partisi’nde (New Labour) çok uzun süredir koltuğuna yapışmış bir kişi. Twitter’da dolaşan bir video klip onu çok iyi özetliyor. Bu klipte, Temmuz 2024 seçiminde Jeremy Corbyn Islington North’ta resmi İşçi Partisi adayını yendiğinde Harman, Corbyn’e öfkeyle saldırırken görülüyor.
Brown tartışmasız daha önemli bir figür. Tony Blair ve Peter Mandelson ile birlikte Yeni İşçi Partisi’nin orijinal mimarlarından biriydi. Dahası, 1997 ile 2007 yılları arasında maliye bakanı olarak, bu projenin neoliberalizm ile sosyal demokrasiyi bir şekilde uzlaştırma vaadini hayata geçirmeye çalışan kişi oydu.
Bu projenin vardığı yer, mali piyasaları yatıştırarak çok sınırlı sosyal reformları uygulayacak alan yaratmak oldu. Brown, başlangıçta John Major’ın önceki Tory hükümeti tarafından belirlenen vergi ve kamu harcaması hedeflerine sıkı sıkıya bağlı kaldı. Ancak New Labour’un ilk döneminin sonlarında, özellikle nakit sıkıntısı çeken Ulusal Sağlık Servisi için harcama musluklarını biraz açtı.
Brown, Hazine’deki görevinin büyük bölümünde şanslıydı. Britanya ekonomisi nispeten hızlı büyüdü. Bu, örneğin okul öncesi çocukları ve annelerini desteklemeyi amaçlayan Sure Start programını finanse etmeyi mümkün kıldı.
Ancak büyüme iki finansal balondan kaynaklanıyordu: 1990’ların sonlarındaki borsa balonu ve 2000’lerin ortalarındaki konut balonu. Varlıklarının değeri yükseldikçe daha zaten varlıklı olan haneler kendilerini daha da zengin hissetti ve daha da fazla harcadı. Bu, talebi ve istihdamı artırdı. Ama balonlar, bir borç patlamasıyla besleniyordu; bu borçlar sıklıkla Londra’da ve Wall Street’te karmaşık şemalar yaratılarak gizleniyordu.
Brown balonları besledi; Londra’nın yalnızca “hafif dokunuşlu” düzenlemeye tabi olduğunu övünerek söyledi. Kaçınılmaz son 2007-2008’de geldi; konut balonu patladı ve kredi dolandırıcılıkları ortaya çıktı. Wall Street bankası Lehman Brothers’ın 15 Eylül 2008’deki çöküşü, neredeyse bir yüzyıldaki en büyük finansal çöküşü tetikledi.
O sırada Brown başbakandı ve kendi yardım ettiği karmaşayı temizlemeye çalışıyordu. En kötü kararlarından biri, zaten itibarsızlaşmış olan Mandelson’ı yeniden hükümete getirmekti. Mandelson, dostu cinsel tacizci Jeffrey Epstein ile yazışmalarından anlaşılacağı üzere, Britanya ekonomisini kurtarmaktan ziyade kişisel çıkarlarını ilerletmekle daha fazla ilgilenmiş görünüyor.
Her halükarda, İşçi Partisi çöküşün siyasi bedelini ödedi. Onların yerini alan David Cameron liderliğindeki Muhafazakâr-Liberal Demokrat koalisyonu Sure Start gibi programları kesip attı. Ekonomi o zamandan beri durgunlaştı.
Brown şimdi Starmer’a nasıl yardımcı olabilir? Bu İşçi hükümeti hâlâ finansal piyasaların pençesinde. Liz Truss’ın 2022 Sonbaharındaki kısa ömürlü ve felaket başbakanlığından beri, gilts piyasası (Britanya hükümet borcu) Downing Street’in üzerinde tehditkar bir şekilde yükseliyor. Zayıf bir ekonomiyle hesapları dengelemek için hükümet borçlanması keskin şekilde arttı. Gilts yatırımcıları tepki olarak daha yüksek faiz oranları talep etti. Bunlar şimdi örneğin Fransa ve İtalya hükümet tahvillerinin faizlerinden çok daha yüksek.
Londra, sola kayma baskısıyla gelen herhangi bir hükümet harcaması artışını engelleme konusunda Maliye Bakanı Rachel Reeves’e bel bağlamış görünüyor. Geçen yıl onun istifa edebileceğine dair söylentiler çıktığında gilts düştü. Financial Times’a göre, “Starmer’a yakın olanlar onun ekonomide güçlü olmadığını kabul ediyorlar” ve Reeves’in daha yüksek savunma harcamalarına karşı çıkmasını baypas etmek için Brown’ı devreye soktu.
Bu açıklama, Starmer’ın bir fare gibi tuzağa düşürülmüş olduğunu doğruluyor. Hükümetini yok eden şey, Britanya toplumunun kasvetli durumu ve yaşam standartlarına yapılan baskıdır; tank ve drone eksikliği değil. Düştüğü bu tuzaktan tek çıkış yolu, İşçi Partisi’nin piyasaya olan bağımlılığını kırmak olurdu. Ama Starmer bunu Brown’dan duymayacak.
Çeviri: Ali Ekber
