16 Mayıs’ta, Yüksek Mahkeme Başyargıcı Surya Kant’ın işsiz gençleri “hamamböcekleri” olarak nitelendirmesinin ardından, Amerika Birleşik Devletleri’nde öğrenci olan Abhijeet Dipke, X adlı blogunda şu soruyu sordu: “Ya tüm hamamböcekleri bir araya gelirse?”
Binlerce kişi yanıt verdi. Dipke hassas bir noktaya dokunmuştu. Kısa süre sonra, Hindistan’ın iktidardaki Hindistan Halk Partisi’nin (Bharatiya Janata Party – BJP) adından esinlenerek, tüm “hamamböceklerini” temsil edecek bir parodi siyasi parti kurdu ve ona Hamamböcekleri Halk Partisi (Cockroach Janata Party – CJP) adını verdi.
Ancak Dipke’nin 6 Haziran’da Hindistan’a dönmesi ve CJP’nin mitinglerinin BJP liderliğindeki hükümeti devirecek bir devrime yol açmaması üzerine, birçok kişi çevrimiçi hareketin “gerçek hayatta” başarılı olma şansını düşük gördü.
Ama belki de daha doğru soru şu: CJP, Hindistan siyasetini temelden değiştirdi mi?
‘Tembellerin ve işsizlerin sesi’
Dipke, yeni partinin internet sitesinde CJP’yi “Tembellerin ve İşsizlerin Sesi” olarak tanımladı ve üyeliğin hem tembel hem de işsiz olmayı, kronik olarak çevrimiçi olmayı ve “profesyonelce atıp tutabilmeyi” gerektirdiğini vurguladı.
CJP, dört gün içinde 10 milyon Instagram takipçisi toplayarak anında internet fenomeni haline geldi. Daha hızlı büyüyen tek hesap ise 2021’de K-pop erkek grubu BTS üyesi Kim Taehyung’a aitti.
CJP’nin takipçi sayısı bir ay içinde 22,5 milyona ulaşarak BJP’nin takipçi sayısının iki katından fazla oldu.
CJP’nin başarısı, birçok iyi şaka gibi, mizah ve acıyı bir araya getiriyor. Üniversiteye giriş için yoğun rekabetle, işsizlikle ve güvencesiz geçici işlerle, ruh sağlığı kriziyle ve artan kirlilik ve daha uzun süren sıcak hava dalgaları hakkındaki ekolojik kaygıyla karşı karşıya kalan genç Hintlilere seslendi.
Nesiller arası acı
Baş Yargıç Kant’ın “hamamböceği” benzetmesi, sınav sorularının sızdırılması ve yaygın usulsüzlüklerin ortaya çıkarılmasının ardından ulusal tıp giriş sınavının iptaline karşı haftalarca süren öğrenci protestolarının ardından geldi.
Öğrenciler ayrıca 12. sınıf (okul bitirme) ve kamu hizmeti giriş sınavlarında tutarsızlıklar olduğunu iddia ettiler.
Sınavlar son derece rekabetçi ve eğitim sisteminin bütçesi o kadar yetersiz ki, aileler özel derslere para ödemek için birikimlerini tüketiyorlar.
Birçoğu için sınavın iptal edilmesinin sonucu, bir gecikmeden ibaret değildi. Ailelerinin yeniden sınava girme masrafını karşılayacak gücü yoktu.
Bu ezici sınav baskısı daha derin sorunları yansıtıyor. Hindistan’ın ekonomik büyümesinin büyük bir kısmı, ülke gelirinin beşte üçünü kazanan ve servetinin üçte ikisine sahip olan en üst %10’luk kesime gitti.
Bu arada, genç mezunların %40’ı işsiz.
Genç Hintliler gelecek konusunda endişeli, hesap vermeyen kurumlara güvenmiyor ve kuralların artık işe yaramadığına inanıyorlar.
Ayrıca hükümeti eleştiren hak savunucularının cezalandırıldığını da gördüler. CJP, sessiz hayal kırıklığı döngüsündeki bir kırılmayı temsil ediyor.
CJP’nin acil talepleri, sınav fiyaskolarından sorumlu tuttukları Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifası ve eğitimde iyileştirmeler yapılmasıydı.
Ayrıca daha geniş kapsamlı demokratik reformlar için de baskı yaptı: yargı bağımsızlığı, oy hakkı, kadınlar için parlamentoda %50 temsil, milyarderlerin (BJP’ye bağlı Gautam Adani ve Mukesh Ambani gibi) kontrolünden arınmış bir medya, parti değiştiren politikacılar için cezalar ve hükümet harcamaları için kamuoyuna hesap verme.
Sert müdahale yanıtı
Hükümetin tepkisi sert oldu. CJP’nin Hindistan’daki web sitesini engelledi ve X’e CJP’nin hesabını askıya alması için baskı yaptı.
Dipke ayrıca Instagram hesabının hacklendiğini bildirdi, bu nedenle CJP WhatsApp, Telegram ve Discord’a geçti.
Hükümet, X yasağını “ulusal güvenlik” iddiasıyla gerekçelendirdi. Yetkililer ayrıca yabancı müdahale iddialarını da öne sürdüler ve CJP’nin takipçilerinin yurt dışında veya botlar olduğu yanlış iddiasında bulundular.
Dipke, France 24’te yaptığı açıklamada bu iddiaları reddederek, “Takipçilerimizin %94’ü Hindistan’dan” diye ısrar etti.
Hükümetin bu ani ve aşırı tepkisi, daha geniş kapsamlı endişeleri yansıtıyor olabilir. Son zamanlarda Bangladeş, Nepal ve Sri Lanka’da Z kuşağı öncülüğündeki protestolar hükümetleri devirdi. Güney Hindistan’daki Tamil Nadu eyaletinde ise genç seçmenler, oyuncu-siyasetçi C. Joseph Vijay’in yeni partisini seçim başarısına taşıdı.
Muhalefetteki Kongre Partisi bu değişimi fark etti. Nicobar Adaları’ndaki tartışmalı emlak projesine karşı yapay zekâ destekli kampanyası, Z kuşağı seçmenlerini hedefliyor ve CJP’nin web sitesindekilere benzer şekilde hamamböceği başlı bir insan figürü içeriyor.
Devrim başarısızlıkla mı sonuçlandı?
CJP’nin ilk çevrimdışı sınavı, Dipke’nin geçen hafta Amerika Birleşik Devletleri’nden döndükten sonra ülke genelindeki birçok şehirde mitingler düzenlemesiyle geldi. Pazartesi günü Jaipur’daki mitingde, kalabalığın arasından taşınırken saldırıya uğradı ve ardından saldırganını korumaya çalıştı.
Hamamböceği Halk Partisi bu hafta Hindistan genelinde mitingler düzenledi. Rajat Gupta/EPA
Protestolara katılım yoğundu, ancak bunlar yeni bir Z kuşağı devrimini başlatmadı. Bunun nedeni muhtemelen CJP’nin henüz tutarlı bir ideolojik temel veya mesaj stratejisi geliştirememiş olmasıdır.
Eşit temsil çağrılarına rağmen, hiçbir kadın sözcüleri yoktu. CJP ayrıca, hükümeti hesap verebilir kılmak için bir “baskı grubu” olarak kalacağını söyleyerek, resmi bir parti kurma planından da bahsetmiyor.
Giderek büyüyen bir kör nokta
Hindistan’da gençlerin önderliğinde bir devrim olasılığı, Güney Asya’nın diğer bölgelerine göre daha düşüktür. Son on yılda, BJP popülist söylemi, milliyetçi ideolojiyi, yerel ağları, kast temelli sosyal mühendisliği ve disiplinli bir parti mekanizmasını birleştirerek Hindistan’ın demokratik kurumlarına hakim olmuştur.
Parti, diğer hareketleri kendi saflarına çekme konusunda da ustalaştı ve aynı şeyi CJP ile de yapabileceği endişesi var.
Ancak CJP’nin yükselişi, iktidardaki parti için potansiyel bir zayıf noktayı işaret ediyor. Z kuşağı seçmenleri, neredeyse evrensel akıllı telefon erişimi ve sürekli bağlantıyla büyüdüler. Sınıf ve kast ayrımı gözetmeksizin, dijital olarak yetenekli ve politik olarak bilinçliler, ancak geleneksel siyasi yapılardan uzak kalıyorlar. Yakında Hindistan’ın en büyük seçmen kitlesini oluşturacaklar.
CJP’nin seçimlerde başarılı olup olmaması, temsil ettiği şeyden daha az önemli olabilir. CJP, gözetim, sansür ve korkuya karşı durabilen bir neslin var olduğunu göstermiştir. Ayrıca bu karşı koyuş için otoriterlerin en çok korktuğu araç olan mizah kullanılmıştır.
CJP başarısız olsa bile, bu fikir, tıpkı hamamböcekleri gibi, yok edilmesi zor bir fikir olacak.
Mahendra Kohle/AAP
